vragen en antwoorden

Bij de verkiezingen komt veel kijken. Wij doen ons best om alles zo duidelijk mogelijk voor iedereen te maken. Hieronder staan de antwoorden op de meest gestelde vragen. Is je vraag nog steeds niet beantwoord? Neem dan contact met ons op. Meer informatie kunt u ook vinden op de website van Rijksdienst CN.

Algemeen

Het Openbaar Lichaam Bonaire heeft een eilandsraad en een bestuurscollege. Deze vormen samen het eilandsbestuur. De eilandsraad wordt gekozen door de inwoners van Bonaire. Dat gebeurt eens in de vier jaar. U kunt dan stemmen op de kandidaten van de politieke partijen.

De leden van de eilandsraad vertegenwoordigen de inwoners van Bonaire. Eilandsraadsleden dienen goed te luisteren naar wat er speelt op Bonaire, dus wat de inwoners van Bonaire willen. Vervolgens dienen zij plannen voor Bonaire en haar bewoners te maken. Daar hoort ook bij dat eilandsraadsleden bepalen waar het geld naar toe gaat. Vervolgens controleren ze of hun plannen goed worden uitgevoerd en of de gewenste resultaten bereikt worden.

De invulling en uitvoering van de plannen ligt bij het bestuurscollege (BC); zij zijn het dagelijks bestuur van Bonaire. Het Bestuurscollege legt verantwoording af aan de Eilandsraad. Daarnaast moet het Bestuurscollege een aantal wettelijke taken uitvoeren. Kortom: het Bestuurscollege bestuurt en voert uit, de Eilandsraad bepaalt het beleid en controleert.

Het stemmen

Kiesgerechtigd voor deze verkiezing zijn personen die op de dag van de kandidaatstelling (4 februari 2019) ingezetenen zijn van het openbaar lichaam en op de dag van de verkiezing (20 maart 2019) 18 jaar of ouder zijn. Ingezetenen die geen Nederlander zijn moeten om kiesgerechtigd te zijn, voldoen aan de volgende vereisten:

  1. Zij moeten rechtmatig in Nederland verblijven op grond van artikel 3 of artikel 6 van de Wet toelating en uitzetting BES of op grond van een verdrag tussen een internationale organisatie en de Staat der Nederlanden inzake de zetel van deze organisatie in Nederland,

            én

2. Zij moeten onmiddellijk voorafgaand aan de dag van de kandidaatstelling gedurende een onafgebroken periode van ten minste vijf jaren ingezetene van Nederland zijn geweest. Bovendien dienen zij gedurende die periode over een verblijfsrecht te hebben beschikt als bedoeld onder a, dan wel rechtmatig in Nederland hebben verbleven op grond van artikel 8, onder a., b., c., d., e., of l., van de Vreemdelingenwet 2000.

Voor zowel Nederlanders als niet-Nederlanders geldt dat zij niet uitgesloten mogen zijn van het kiesrecht.

Het openbaar lichaam leidt de kiesgerechtigheid af uit de basisadministratie persoonsgegevens. Bent u daarin opgenomen en voldoet u aan de bovengestelde criteria dan krijgt u automatisch een oproep (de stempas) voor de verkiezing toegezonden. U kunt zich tot het Bestuurscollege wenden om na te gaan of u als kiezer bent geregistreerd. Blijkt dat niet het geval te zijn en meent u toch aan de bovenstaande criteria te voldoen, dan kunt u een verzoek tot herziening van de registratie als kiesgerechtigde indienen, waarbij u bewijsmateriaal moet overleggen waaruit blijkt dat u aan de criteria voldoet.

U kunt op woensdag 20 maart stemmen van 07:30 uur tot s ‘avonds 21:00 uur in elk willekeurig stemlokaal van uw openbaar lichaam. Om te stemmen dient u uw persoonlijke stempas en een geldig identiteitsbewijs te tonen. Hetzij een Nederlands paspoort, of identiteitskaart of rijbewijs van het openbaar lichaam. Zonder stempas en geldig identiteitsbewijs kunt u dus niet stemmen.

Stemlokalen openbare lichamen Caribisch Nederland

Bonaire

  1. Jong Bonaire Kaya Libertador Simon Bolivar
  2. Sentro di Bario Tera Kora Kaya Monseigneur Niewindt
  3. Klaslokaal Kristu Bon Wardador Kaya Avelino J. Cecilia
  4. Sentro di Bario Nikiboko Kaya Pos di Amor
  5. Sentro di Bario Amboina Amboina
  6. Voormalig Papa Cornes School Kaya Barakuda
  7. Kompleho Deportivo Jorge Nicolaas Kaya Amsterdam
  8. Sentro di Bario Nord Saliña Kaya Cacique 9
  9. Sociedad San Antonio de Padua Kaya Rincon 66
  10. Tia Sani Kaya Encarnacion B. Sint Jago (naast pastorie Rincon)

De stempas is uw toegangsbewijs tot de verkiezing. Zonder stempas kunt u niet stemmen. De stempas is zowel een ‘bewijs van uitnodiging’ als het exclusieve bewijs van uw kiesgerechtigdheid. Het bezit van deze pas vormt voor het stembureau het bewijs dat u uw stem nog niet bij een ander stembureau heeft uitgebracht. Met een stempas kunt u op uw eiland stemmen in een stemlokaal naar keuze, mits er meerdere stemlokalen in uw openbaar lichaam zijn. De stempas is voorzien van echtheidskenmerken en een uniek nummer.

Burgers die hun stempas niet hebben ontvangen kunnen deze op 18 en 19 maart van 09.00 tot 21.00 ophalen bij de afdeling burgerzaken te Kaya Neerlandia. Op 20 maart kunt u uw stempas tussen 09.00 en 20.30 ophalen bij het hoofdstembureau te Passangrahan.

Burgers die hun stempas kwijt zijn geraakt en een duplicaat willen, kunnen deze tot uiterlijk dinsdag 19 maart 12.00 ophalen bij de afdeling burgerzaken. Hierna is het niet meer mogelijk om een duplicaat van een stempas op te halen.

Om te kunnen stemmen, moet u uw stempas en een geldig identiteitsbewijs meenemen. Hetzij Uw Nederlands paspoort, of identiteitskaart of rijbewijs van uw openbaar lichaam. Zonder uw stempas en geldig identiteitsbewijs mag u niet stemmen! De geldigheid van deze documenten mag bij het stemmen maximaal vijf jaar zijn verlopen. Met andere woorden: op de documenten moet bij ‘geldig tot’ 21 maart 2014 of een latere datum staan. Wanneer u voor de verkiezing ontdekt dat uw identiteitsbewijs meer dan vijf jaar is verlopen, kunt u een nieuw identiteitsbewijs aanvragen bij Burgerzaken (Census Office). Hou rekening met de verwerkingstijd. Wanneer u op 20 maart ontdekt dat uw identiteitsbewijs meer dan vijf jaar is verlopen, dan kunt u niet stemmen.

U stemt op één kandidaat op één lijst van een politieke partij. De namen van de kandidaten staan op de kandidatenlijsten van de partijen. De nummer één op de lijst is de lijsttrekker.

Om het u gemakkelijker te maken, kunt u op woensdag 20 maart 2019 in elk willekeurig stemlokaal op uw eiland stemmen. Om te kunnen stemmen, moet u wel uw stempas en geldig identiteitsbewijs meenemen. Om in een ander stemlokaal op uw eiland te stemmen, hoeft u niets te regelen.

Elk stemlokaal ziet er anders uit. Er staat in elk geval een tafel waar de stemlokaalleden achter zitten en één of meerdere stemhokjes. Er zijn minimaal drie en maximaal 7 stemlokaalleden. Het stemlokaal controleert uw stempas en identiteitsbewijs. Daarna krijgt u een stembiljet. Stemmen doet u (alleen) in het stemhokje. De opstelling van stemhokjes in het stemlokaal hoort zodanig te zijn dat niemand kan zien op wie u stemt. Vouw eventueel uw stembiljet, als u denkt dat men kan zien of u aan de linker- of rechterzijde van het stembiljet uw keuze maakt. De Kieswet staat niet toe dat er voor stemhokjes gordijntjes hangen. Na het stemmen stopt u het stembiljet in de stembus. Deze is voorzien van een slot.

  • Houdt u uw stempas en identiteitsbewijs klaar
  • Zorgt u ervoor dat de stemlokaalleden stemhokjes kunnen zien
  • Houdt u voldoende afstand tot stemhokjes
  • U stemt alleen. U gaat niet met meerdere personen in het stemhokje
  • U stemt door het witte vakje voor de kandidaat van uw keuze rood te maken
  • Heeft u een fout gemaakt, vraag dan een nieuw stembiljet. Dat kan één keer
  • U vouwt het biljet na het invullen dicht, zodat de lijst niet zichtbaar is
  • U werpt het stembiljet in de stembus

U kunt een blanco stem uitbrengen wanneer u geen kandidaat wil kiezen, maar wel gebruik wilt maken van uw stemrecht. U gaat dan stemmen in het stemhokje, maar vult niks niets in op het stembiljet. Het biljet blijft dan dus helemaal leeg. Als u toch iets op het biljet schrijft of tekent, stemt u niet blanco maar ongeldig.

Uw blanco stem heeft geen invloed op de zetelverdeling. Een blanco stem gaat dus niet naar een partij. Het telt alleen mee bij het bepalen van de opkomst van de verkiezing.

Wanneer u het vakje voor de kandidaat van uw keuze met het potlood rood maakt zonder verder iets te schrijven of tekenen op het stembiljet.

Een stem is ongeldig:

–          wanneer u geen keuze maakt, maar wel op het stembiljet schrijft of tekent

–          wanneer uw stem is uitgebracht op een ander stembiljet dan u is uitgereikt in het stemlokaal

–          wanneer u niet duidelijk maakt op wie u stemt (bijvoorbeeld doordat u meerdere vakjes rood maakt, of alleen een pijltje bij de naam van de kandidaat van uw keuze zet in plaats van het vakje rood te maken)

–          wanneer u een andere kleur dan rood gebruikt voor het uitbrengen van uw stem

–          wanneer u iets op het stembiljet schrijft of tekent waardoor uw identiteit mogelijk is te achterhalen.

Mocht u uw biljet per ongeluk ongeldig hebben gemaakt, of heeft u zich vergist, dan kunt u eenmalig een nieuw stembiljet vragen aan één van de stemlokaalleden in het stemlokaal.

De stemming is geheim. De opstelling van de stemhokjes in het stemlokaal hoort zodanig te zijn dat niemand kan zien op wie u stemt. Alleen mensen met een lichamelijke beperking mogen hulp krijgen in het stemhokje. Alle andere kiezers stemmen alleen. Nadat u uw keuze heeft gemaakt, vouwt u de stembiljetten zodanig op, dat uw keuzes niet zichtbaar zijn. Vervolgens stopt u de stembiljetten in de stembus.

U hoeft aan niemand bekend te maken op wie of welke partij u heeft gestemd. Mensen die u hiertoe dwingen, bijvoorbeeld door een foto te eisen van uw ingevulde stembiljet, zijn strafbaar. Voelt u zich onder druk gezet om uw stemgeheim op te geven, dient u hiervan meteen aangifte te doen.

Op woensdag 20 maart 2019 kiest u de nieuwe leden van de Eilandsraad van uw eiland. De Eilandsraad heeft op Bonaire 9 zetels.

De Eilandsraad is het hoogste orgaan van algemeen bestuur. De Eilandsraad houdt toezicht op de activiteiten van het Bestuurscollege en stelt eilandsverordeningen vast.

Door te stemmen, bepaalt u samen met de andere kiezers welke partij of partijen in de Eilandsraad zitting nemen. U oefent daarmee invloed uit op de besluitvorming van uw openbaar lichaam voor de komende vier jaren.

U heeft zelf de toekomst in handen. “Uw stem telt!